اختلاف رهبران در نشست COP31 بر سر سوخت‌های فسیلی؛ مذاکرات آنتالیا به مرحله تدوین رسید

دولت‌ها در نشست اقلیمی COP31 در آنتالیای ترکیه روز پنجشنبه به تدوین توافق نهایی روی آوردند، پس از آنکه دو روز سخنرانی رهبران جهان نشان داد مواضع آن‌ها درباره سوخت‌های فسیلی، تأمین مالی و برق‌رسانی چقدر از هم دور است.

گزارشی که سازمان ملل ماه گذشته منتشر کرد نشان داد جهان هم‌اکنون در مسیر عبور از حد گرمایش ۱.۵ درجه سانتی‌گراد قرار دارد؛ محدودیتی که کشورها در پاریس در سال ۲۰۱۵ برای پیگیری آن توافق کردند.

رهبران کشورهای جزیره‌ای کوچک، از جمله باهاما، تووالو، جزایر سلیمان و سنت لوسیا، روز پنجشنبه خواستار کاهش سریع شدند. فیلیپ جی. پیر، نخست‌وزیر سنت لوسیا، گفت: «آلاینده‌های بزرگ باید فراتر از وعده‌های معمول حرکت کنند. آن‌ها باید انتشار گازهای گلخانه‌ای را به میزانی که بحران اقلیمی می‌طلبد کاهش دهند.»

دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا، موضع مخالف گرفت. او پس از آنکه مقام‌های سازمان ملل بر پایان عصر سوخت‌های فسیلی تأکید کردند، به کنفرانس گفت: «ما حق حاکمیتی خود را برای تقویت صنعت انرژی و نفت به عنوان محرک توسعه ملی‌مان تأیید می‌کنیم.» تولیدکنندگان سوخت‌های فسیلی در این مذاکرات استدلال کردند که استفاده از نفت، گاز و زغال‌سنگ باید ادامه یابد.

رهبران اروپایی از پیشنهادی برای گسترش برق‌رسانی جهانی حمایت کردند. کشورهای در حال توسعه درخواستی را که در نشست‌های متوالی سازمان ملل مطرح کرده بودند تکرار کردند: تأمین مالی کشورهای ثروتمند برای انرژی پاک‌تر، سازگاری با جهانی گرم‌تر و جبران خسارت‌های ناشی از اقلیم.

اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، از پیشنهاد ترکیه برای رساندن سهم برق از مصرف انرژی جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ حمایت کرد؛ سهمی که اکنون کمی بیش از یک‌پنجم است. ترکیه اعلام نکرده است که این برق اضافی از منابع تجدیدپذیر خواهد بود یا نه. برنهام گفت اختلال در عرضه ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و جنگ روسیه با اوکراین نشان داد انرژی‌ای که یک کشور کنترلش نمی‌کند آن را در برابر قیمت‌هایی که نمی‌تواند کنترل کند آسیب‌پذیر می‌گذارد. او گفت: «گذار به انرژی پاک تنها راه امنیت انرژی است.»

کریس بوون، رئیس استرالیایی مذاکرات، به رویترز گفت وظیفه او هدایت اجماع است، نه «کوبیدن بر میز و خواستن اقدام خاصی». او در پاسخ به این پرسش که توافق خوب چه شکلی خواهد بود گفت «ساعت‌های بسیار بیشتری برای رایزنی با شرکا» در پیش دارد. ترکیه میزبان کنفرانس است و استرالیا مذاکرات را رهبری می‌کند، هر دو در شرایطی که جنگ‌ها و تورم موضوع اقلیم را در بسیاری از پایتخت‌ها به حاشیه دستور کار سیاسی رانده‌اند.

گرتا تونبرگ، فعال سوئدی، در حاشیه نشست گفت: «وضعیت نمی‌تواند کمتر تحت کنترل باشد. سیاره در حال مردن نیست. دارد کشته می‌شود.» او گفت این کار «توسط همان کسانی انجام می‌شود که اغلب گمان می‌رود به یاری ما می‌آیند».

فرناندو ده کاروالیو، رئیس سیاست اقلیمی گروه زیست‌محیطی WWF، سخنرانی‌ها را ناامیدکننده خواند. به گفته او COP31 نخستین کنفرانس اقلیمی سازمان ملل پس از آن است که دانشمندان علناً نتیجه گرفتند جهان از حد ۱.۵ درجه سانتی‌گراد عبور خواهد کرد. او گفت: «نگران‌کننده است که موضوع اقلیم در دستور کار سیاسی جهانی آن‌قدر که باید بالا نیست.»